TEKST: GERRIT TENKINK
FOTO’S: UITGEVERIJ GELDERLAND

Het was in een notendop de boodschap die Patrick van Stokhem, directeur AI & Robotics bij Breman Innovatie (BREiNN), tijdens zijn presentatie op de VSK (vakbeurs voor E- en W-installatiebranche) in Utrecht aan het publiek presenteerde. Het zaaltje waar Van Stokhem zijn presentatie gaf zat vol en dat laat wel zien dat er op dit gebied veel vragen zijn. Van Stokhem had zijn humanoïde robot, die hij liefkozend ‘BoB’ noemde, meegenomen. Dat ‘BoB’ kan dansen, klappen, juichen en voor het publiek buigen, blijft bijzonder en aan de reacties van de aanwezigen was wel te zien dat de gemiddelde installateur nog lang niet thuis is in de wereld van de humanoïde robot en wat deze allemaal in zijn mars heeft.

Breinn

Van Stokhem is werkzaam in het Breman innovatielab: BREiNN. Dit is het innovatielab van Breman (BREiNN: BREman iNNovatie) waar voor en namens de Breman installatiegroep zogenaamde horizon 2 en 3 innovaties worden onderzocht. Van Stokhem: “Ons innovatielab werkt aan verandering in techniek en onderwijs vanuit de gedachte dat onrust en perspectief leidt tot actie. Wij zien dat in de techniek verandering nodig is, maar dat veel organisaties niet weten waar ze moeten beginnen. Als BREiNN willen we de Breman organisatie en onze omgeving helpen om nieuwe richtingen te verkennen en beweging te creëren. Dat is nodig want onze sector staat voor een aantal grote uitdagingen: vergrijzing, toenemende complexiteit van systemen, een groeiende vraag naar duurzame oplossingen en de fysieke belasting van installatie- en onderhoudswerkzaamheden.”

Humanoïde robot

Een van de bewegingen is dus de introductie van de humanoïde robot, zoals Van Stokhem die op de VSK demonstreerde. “Een humanoïde robot is gevormd naar de menselijke, humanoïde, maat en bedoeld om ingezet te worden waar ‘mensenvoeten’ nog steeds nodig zijn. In feite zou je er ook een robot op wieltjes met een paar grijparmen neer kunnen zetten, want als je een optimaal proces bedenkt dan is de menselijke vorm vaak niet de meest optimale. Maar wij focussen ons op het domein waar die menselijke vorm nog wel als de ontwerpstandaard is meegenomen en in het installatiewerk waar dus die menselijke voeten nog wel blijven, bijvoorbeeld bij de klant thuis en in onze locaties.” 

Niet de techniek is de beperkende factor is, maar de mens, hetgeen alles te maken heeft met angst voor het onbekende.

Gefascineerd

De markt van de humanoïde robot is het afgelopen jaar met 500 procent gegroeid. En de verwachting is dat de humanoïde robotmarkt de komende jaren explosief verder groeit tot een omzet van ruim 15 miljard dollar in 2030. Bijna al deze robots komen nu nog uit China. Ze zijn uitgerust met slimme AI-technologie. Machine-learning en natural language processing stellen deze robots steeds meer in staat om menselijke spraak te begrijpen, emoties te herkennen en autonoom te leren van hun omgeving en multi-sensorische waarneming geeft deze robots de mogelijkheid om te ruiken, te zien en te horen. De zogenaamde AI nose-technologie detecteert gaslekken, chemische anomalieën en luchtvervuiling  in real time en dat is cruciaal voor werkplekveiligheid en smart manufacturing. Daarnaast is sprake van de nodige innovatie op het gebied van de hardware. Quantum computing en geavanceerde architecturen maken de robot krachtiger en toegankelijker voor real-time verwerking. En dat maakt dat hij op steeds meer plekken kan worden ingezet. “In feite is het natuurlijk niet meer dan een slimme computer op voetjes. Wij zien dat niet de techniek de beperkende factor is, maar de mens, hetgeen alles te maken heeft met angst voor het onbekende. Al is ‘angst’ misschien een al te groot woord. De overgrote meerderheid, zeker in de technische sector, is vooral gefascineerd. Wij delen onze kennis, omdat we de verantwoording voelen om onze medemens kennis te laten maken met dit soort techniek.”

Aan de slag

In bepaalde industrieën is dat onbekende de afgelopen jaren al weggenomen. Neem de automotive. Daar zijn we er al volledig aan gewend dat robots het werk van de mens overnemen en dat de technicus vooral ondersteunend aanwezig is voor bijvoorbeeld kwaliteitscontrole of ingrijpen bij calamiteiten. “Maar we kunnen robots ook uit de productielijn halen en inzetten voor ondersteunende werkzaamheden, bijvoorbeeld in de zorg, in de bouw of in de installatietechniek. En dat bedoelen we met ‘de robot uit de mens halen’. Vakbekwame professionals besteden zo’n 60 tot 70 procent van hun tijd een repetitief en fysieke belastend werk. Als de robot dat overneemt, blijft er voor de monteur of installateur ruimte en tijd over voor creativiteit, probleemoplossing en strategisch denken. Het werk van de monteur wordt dan uitdagender en gevarieerder. Daarnaast schreeuwt de arbeidsmarkt de komende jaren om 150.000 extra mensen. Dit alles door de vergrijzende beroepsbevolking en de groeiende expertisegolf. De robot kan een deel van de klussen op zich nemen.” Van Stokhem is ervan overtuigd dat mkb-bedrijven die nu aan de slag gaan met de integratie van robots zich in de toekomst kunnen positioneren als de marktleiders in de onvermijdelijke technologische transformatie van de installatiesector.

Humanoïde robot

Even terugkomend op BoB. Van Stokhem: “BoB is een Unitree G1 humanoïde robot die speciaal is ontworpen voor de echte wereld, dezelfde mensgerichte omgeving waar onze technici dagelijks werken. BoB kan traplopen, door krappe ruimtes navigeren en gereedschap hanteren dat voor mensenhanden is ontworpen. Dit maakt het de perfecte verkennende partner voor het begrijpen van robotica-integratie in bestaande werkprocessen. Kortom BoB, kan zware kabelrollen (momenteel tot max 12 kg) tillen, maar uiteindelijk ook kabels leggen op moeilijk begane plekken. We kunnen BoB zelfs de opdracht geven om even een stuk gereedschap uit de bus te pakken.”

Verwachting

Naast de eliminatie van menselijke fouten en een verhoogde veiligheid gaat de robot ook zorgen naar een kostenverlaging van gemiddeld 30 procent, waarbij Van Stokhem denkt dat de belangrijkste groei kan worden verwacht in de installatietechniek, de zorg en de procestechnologie. “Uit onderzoek komt naar voren dat naar alle waarschijnlijk ieder huishouden rond 2040 een humanoïde robot in huis heeft. Op dit moment kost een humanoïde robot, die mensgelijke werkzaamheden uitvoert zo om en nabij de 150.000 euro. (BoB kostte bij aanschaf 85000 euro, omdat BoB beschikt over een minder uitgebreid pakket mensgelijke werkzaamheden dan de humanoïde robots die nu op de markt worden gebracht, red.) en de levertijd vanuit China is momenteel ongeveer vier weken. Zowel levertijd als ook aanschafkosten gaan naar beneden. Wij verwachten dat over drie jaar al onze busjes voorzien zijn van een robot, die ondersteunende werkzaamheden kan uitvoeren voor de monteur. Waar we nu voor al naar op zoek zijn, dat zijn de zogenaamde use-cases. We willen dat BoB leert van de installateur. Want als hij één keer de opdracht heeft uitgevoerd, dan is deze opdracht moeiteloos te kopiëren naar de andere robots.”

Locatie Sasdijk Genemuiden

Intussen is Breman op een eigen locatie aan de Sasdijk in Genemuiden voorzien van humanoids die delen van het orderpick en het logistieke interne proces oppakken. “We verwachten dat we ook snel kunnen gaan ondersteunen in het pre-assemblage proces. Aan de Sasdijk, maar ook op meerdere andere Breman-locaties assembleren we componenten voor op de bouw, waarmee we de tijd op de bouwlocatie minimaliseren met als bijkomende voordeel dat we onnodige afvalstromen voorkomen.” (zie ook kadertekst)

De voordelen op een rij

Voor de installateur:

• Verhoogde veiligheid: Robots handelen gevaarlijke taken af zoals werken in besloten ruimtes of extreme temperaturen
• Verminderde fysieke belasting: Eliminatie van repetitief tillen en ongemakkelijke posities die tot blessures leiden
• Carrière-evolutie: Technici evolueren van handarbeiders naar robotoperators en supervisors
• Verlengde barrières: Fysieke beperkingen leiden niet langer tot vroegtijdig pensioen

Voor Klanten:

• 24/7 Beschikbaarheid: Robotsystemen kunnen rond de klok werken
• Consistente kwaliteit: Eliminatie van menselijke fouten in routinetaken
• Kostenefficiëntie: Verhoogde efficiëntie vertaalt zich naar betere waarde

Geïndustrialiseerde fabriek

In het nieuwe pand aan de Sasdijk in Genemuiden (7.300 vierkante meter) zijn alle (prefab) activiteiten van Installatiebedrijf T. Breman en Breman Fabriek samengebracht. Hier bouwt het bedrijf aan de toekomst van installatietechniek door de stap te maken van traditionele werkplaats naar een moderne, geïndustrialiseerde fabriek. De focus ligt op het slim en voorspelbaar produceren van installaties, met als doel verdere groei in de industrialisatie van de bouw.