De zonnige toekomst van Solar

Tekst: Gerrit Tenkink

Foto’s: Uitgeverij Gelderland en Sarangib

Na 10 jaar van groei van de zonne-energiesector en stabilisatie in 2022 en 2023 was de capaciteit in 2024 30 procent lager dan in 2023. Voor 2025 wordt stabilisatie verwacht. Toch was het overgrote deel van de bezoekers positief over de mogelijkheden van zonne-energie en ervan overtuigd dat zonne-energie een belangrijke onderdeel is bij de verduurzaming van Nederland.

Groene onderstroom

Wat verder opviel bij de sprekers, maar ook bij de commentaren vanuit de zaal, was dat we te veel gefocust zijn op de terugverdientijd (die loopt bij het afschaffen van de saldering op van 9 tot 17 jaar). En natuurlijk is dat belangrijk op het moment dat er een investering wordt gedaan, maar minder CO2-uitstoot door het terugdringen van fossiel brandstoffen is ook belangrijk en ook een bepaalde mate van onafhankelijkheid door zelfvoorzienend te zijn speelt in toenemende mate een rol. Doekle Terpstra, voorzitter van Techniek Nederland was er duidelijk over. “Waarom praten we bij zonnepanelen altijd over terugverdientijd? Die vraag stel je toch ook niet op het moment dat je een nieuwe keuken aanschaft? Als het gaat over verduurzaming, dan gaat het altijd over de kosten. Waarom hebben we het niet over de positieve effecten op het milieu? Ik ben positief over de verduurzaming in Nederland, ondanks het politieke sentiment. Er is voor wat betreft energievoorziening een groeiende groep burgers die zoekt naar meer autonomie. Mensen die, onafhankelijk van wat de politiek beslist, hun woning willen verduurzamen”, aldus Terpstra, die daarbij sprak van een groene onderstroom.

Niet installeren van pv-panelen is duurder, denkend aan de gevolgen van klimaatverandering

Hou vol

Ook professor Arno Smets van de TU Delft is optimistisch over de kansen van solar. Hij is ervan overtuigd dat zon de belangrijkste oplossing is om aan de energievraag te voldoen en de gestelde doelen in het Klimaatakkoord voor 2050 te bereiken. In een gloedvol en enthousiast betoog hield hij zijn toehoorders voor: “Met wind en zon kunnen we in 2030 al 20 procent van de CO2-uitstoot reduceren. Kortom: het niet installeren van panelen kost ons meer geld, kijkend naar de natuurrampen die we voorbij zien komen.” Volgens berekeningen moeten we in Europa 2,2 procent van het totale landoppervlak bekleden met zonnepanelen om in onze energiebehoefte te voorzien. “Om het in perspectief te plaatsen: 54 procent van ons Nederlands grondoppervlak is in gebruik van de landbouwsector. In Nederland kunnen we die 2,2 procent eenvoudigweg overnemen van de landbouw. Het is grote onzin om te veronderstellen dat ze zonder die 2,2 procent zouden verhongeren”, aldus Smets, die ook geen grote verwachtingen heeft van nucleaire energie. “Te duur en we hebben de kennis niet. Dat gaat te lang duren. En als we de productie van de pv-panelen verdubbelen, dan gaat de kostprijs met 40 procent omlaag.” Smets deed tot slot een oproep aan de zaal: “Hou vol. Zon is de toekomst!”

Als de consument de zonne-energie slim combineert met een thuisbatterij, kan hij naar schatting voor 90 procent voorzien in zijn energiebehoefte

Verstandige investering

Nog een spreker met een positieve boodschap was Robin Quax, programmamanager hernieuwbare elektriciteit bij TKI Urban Energy. De afschaffing van de salderingsregeling in 2027 heeft tot gevolg dat 2024 ronduit een slecht jaar was voor de installateurs. Ook de terugleverheffing motiveert de consument niet om te investeren in zonnepanelen. Toch is Quax ervan overtuigd dat zonnepanelen een verstandige investering zijn en blijven. Veel consumenten kijken volgens Quax liever naar de portemonnee dan naar het milieu, maar hij wil het milieu toch niet ongenoemd laten en sluit zich aan bij de woorden van Terpstra eerder op de dag. “Zonnepanelen zijn in het frame terechtgekomen dat als je er geen geld mee kunt verdienen, je ze niet aanschaft. We moeten van dat frame af. Je draagt ook bij aan de energietransitie”, aldus Quax, die daarbij ook kijkt naar het grotere plaatje. “Als we de energie van onze eigen daken meer inzetten voor eigen gebruik, dan is dat ook voordeliger als de netten minder uitgebreid hoeven te worden. In 2050 hebben we naar schatting vier tot tien keer meer zonne-energie nodig. Die stroom is dan misschien niet allemaal direct nodig, dus moet dat deels worden opgeslagen. Omdat de mogelijkheden tot opslag goedkoper worden en er meer mogelijk is, wordt dit steeds interessanter. Afgelopen jaar is maar 5 procent van de hernieuwbare energie verloren gegaan door afschakelen. De overige 95 procent is gebruikt en heeft ergens in Europa CO2-uitstoot uit een kolen- of gascentrale vermeden”, aldus Quax, die wel verwacht dat die export van zonnestroom richting toekomst zal afnemen, door de groei in het buitenland.

Batterij-opslag

Volgens Quax moeten we vooral kijken naar het gebruik achter de meter. “En dan zijn het niet de wasmachine of de tv of verlichting die het verschil gaan maken. We moeten het richting toekomst van grote energieverbruikers, zoals de elektrische auto en de warmtepomp hebben. De batterij-opslag is geschikt om een paar uur energie op te slaan en omdat de aanschaf van de batterij steeds minder gaat kosten, wordt deze naar de toekomst ook steeds interessanter. En door het dag-nacht ritme gaat zonne-energie heel goed samen met (korte-termijn) batterijopslag. Kortom: de combinatie van warmtepomp, elektrisch laden, de steeds goedkoper wordende panelen en de thuisbatterij maakt het alles bij elkaar interessant om hierin te investeren. Zonnepanelen zijn interessant als je ze kunt gebruiken voor je eigen energievoorziening. Wat er gebeurt met de overtollige energie die je teruglevert aan het net is voor de consument niet interessant. Hij moet op zoek naar een evenwicht om zoveel mogelijk eigen opgewekte zonne-energie te gebruiken voor eigen gebruik. Als hij dit slim combineert met een thuisbatterij, dan kan de consument naar schatting voor 90 procent voorzien in eigen energievraag.” En dan is er volgens Quax nog een ander positief effect: “Voldoende zonnestroom is ook een verzekering tegen hoge kosten in de toekomst. Zeker als de energiemarkt zo onvoorspelbaar blijft als hij nu is.”

Quax hield zijn toehoorders een eenvoudige rekensom voor: “Stel je neemt tien zonnepanel van 400 Wp. Die kosten 4.500 euro en leveren ongeveer 3500 kWh op. Gebruik je jaarlijks ook 3.500 kWh, dan is ongeveer een derde daarvan direct je eigen zonnestroom. Met de huidige stroomprijzen van 30 cent per kWh is het rendement vergelijkbaar met 2 procent op de bank. Dat is niet spectaculair, maar het is een milieuvriendelijke investering en als je de energie direct gebruikt voor je warmtepomp of elektrische auto, dan zijn de cijfers nog positiever. En de volgende stap kun je maken door de aanschaf van de thuisbatterij.”

We moeten af van de negatieve framing dat er met zonepanelen altijd maar geld moet worden verdiend. Je draagt ook bij aan de energietransitie

Quax geeft toe dat de productie van de thuisbatterij milieubelastend is door de mijnbouw en de CO2-uitstoot bij productie, maar door het goede gebruik van de batterij kan die uitstoot tientallen malen terugverdiend worden. Bovendien zijn de grondstoffen op termijn steeds beter te hergebruiken. “En de verwachting is dat de aanschaf van de thuisbatterij richting toekomst steeds goedkoper wordt door de opschaling van de productie-aantallen.”

Geruststellende gedachte

Concluderend stelt Quax dat de waarde van zonnestroom op de elektriciteitsmarkten afneemt, dus dat het waardevolle gebruik van zonne-energie vooral achter de meter moet worden gezocht. Bovendien zorgt eigen zonnestroom dat de consument meer zekerheid heeft over de eigen energierekening. Quax noemt dat een geruststellende gedachte.

———————–

Highlights uit het Nationaal Solar Trendrapport 2025

Na 10 jaar van groei en stabiele verkoopcijfers in 2022 en 2023 is de nieuw verwachte geïnstalleerde zonnepanelencapaciteit in 2024 30 procent lager dan in 2023. Er is slechts 3,4 GWp bereikt, de laagste waarde van dit decennium.

Maar prognoses voor de komende 3 jaar laten in geen enkel scenario een verdere daling van de jaarlijkse toegevoegde capaciteit zien. Volgens het lage scenario zullen de toegevoegde capaciteiten naar verwachting op het niveau van 2024 blijven. De laagste groei zit ‘m met name in de residentiële sector. De commerciële sector laat dezelfde verkoopcijfers zien als de afgelopen jaren.

De wereldwijde groei van batterijopslagcapaciteit is ook zichtbaar in Nederland, waar in 2024 minstens 942 MWh aan nieuwe capaciteit werd geïnstalleerd. De aangekondigde afschaffing van de salderingsregeling in 2027 en congestieproblemen op het net versnellen dit proces.

De prijzen van zonnepanelen zijn de afgelopen drie jaar aanzienlijk gedaald, wat de volwassenheid van de technologie en de opschaling van de productie weerspiegelt. Voor hoogrendementspanelen daalden de prijzen van 0,44 €/Wp in juli 2022 naar 0,125 €/Wp in december 2024. Bij standaardpanelen was de prijsdaling van 0,34 €/Wp naar 0,095 €/Wp in dezelfde periode.

————————-