‘En nu tempo maken’

Tekst: Gerrit Tenkink

Foto’s: Eric de Vries (foto 1) en Uitgeverij Gelderland (foto 2 t/m 4)

Het moet afgelopen zijn met zwabberend overheidsbeleid. Dat was de heldere boodschap die ondernemers in de technieksector meegaven aan de politici tijdens het techniek-branchedebat, voorafgaande aan de verkiezingen. Uiteraard was er toen nog nies bekend over de uitslag van de verkiezingen, maar de ideeën van de diverse partijen ten aanzien van problemen en uitdagingen waar de technische sector mee te maken heeft, blijven ook na de verkiezingen onveranderd. Opvallend genoeg waren ze het volmondig eens met de oproep van de ondernemers. Door de snelle val van het kabinet beleefde het Grote Techniek Debat al zijn tweede editie. Het debat is een initiatief van brancheorganisatie Techniek Nederland.

Aan het debat namen zes kandidaat-Kamerleden deel: Arend Kisteman (VVD), Tjebbe van Oostenbruggen (NSC), Sjoukje van Oosterhout (GroenLinks-PvdA), Michelle Jagtenberg (D66), Maes van Lanschot (CDA) en Daniël van den Berg (JA21). PVV, BBB en SP waren ook uitgenodigd, maar kozen ervoor niet met hun collega’s en de technieksector in gesprek te gaan. Tijdens het Grote Techniek Debat ging het onder meer over zero-emissiezones, verduurzaming van corporatiewoningen en het tekort aan technische vakmensen. Debatleider Roderik van Grieken (Nederlands Debatinstituut) vond dat de kandidaat-Kamerleden er een respectvol, constructief en inhoudelijk debat van maakten. “Zo zou het ook in de Tweede Kamer moeten.”

Zero emissie-zones: handhaven of niet

De eerste stelling die werd ingebracht had betrekking op de zero-emissiezones en de onmogelijkheid tot handhaving op het moment dat er niet voldoende e-laadpunten zijn. Daniël van den Berg (JA21) was het eens met die stelling en vond de zero-emissiezones sowieso niet nodig. “Het is één grote lappendeken. Iedere stad heeft zijn eigen regels. Dat maakt het allemaal heel onduidelijk. Wij zetten in op schone diesel. De elektrische auto moet niet een doel op zich worden. Afschaffen dus.” Hij vond Sjoukje van Oosterhout (GroenLinks-PvdA) tegenover zich. “Het doel is schone lucht. En veel ondernemers hebben al geïnvesteerd in elektrische voertuigen. De regel nu opeens weer loslaten is oneerlijk. Bovendien hebben we Europese afspraken, dus daar wil ik me aan houden.” Michelle Jagtenberg (D66) sloot zich hierbij aan. “Europa is de norm. Hou daar aan vast.” Van Oostenbruggen heeft zijn twijfels: “Wetten zijn er om je aan te houden, maar als de randvoorwaarden niet op orde zijn, dan kun je ook niet handhaven. Zorg dus eerst dat er voldoende laadpalen zijn en ga daarna handhaven. De verantwoordelijkheid daarvoor ligt bij gemeenten.” Kisteman kon zich hier wel in vinden. Ook hij wees op de lappendeken en het tekort aan laadpalen. “En zorg dat er eenheid is, want ondernemers worden gek van alle regels, die per stad verschillen.”

Consistent beleid en handhaving is belangrijker dan de inhoud ervan

Corporatiewoningen: wie pakt de regie

De tweede stelling ‘Vóór 2030 moet er een wettelijke verduurzamingsnorm voor woningcorporaties komen’, liet ook weer zien dat partijen daar verschillend tegenaan kijken. Zowel VVD als JA21 keerden zich tegen de stelling, omdat volgens die partijen de huidige afspraken over verduurzaming al voor veel minder CO₂-uitstoot gaan zorgen. Kisteman: ”De gemaakte afspraken liggen er en daar hebben we ons aan te houden, omdat we een consistente overheid moeten zijn, maar we doen er geen stap meer bij.” PvdA/GL wil daarentegen de regie op de woningmarkt  weer terugpakken. “Nu immers moet de huurder de hoge energieprijs betalen als de verhuurder zijn zaakjes niet voor elkaar heeft.” CDA’er Van Lanschot kijkt anders tegen de zaak aan. “Laten we ons houden aan de klimaatafspraken. We moeten af van het idee dat klimaatafspraken worden gezien als ‘ondernemertje pesten‘. Zie het als kans.” Jagtenberg kijkt met haar D66-bril op naar de landelijke doelstelling: “Eén miljoen woningen tot 2023. Om dat te realiseren denk ik dat de overheid de regie weer in handen moet nemen.”

Bij deze stelling kwam vooral de behoefte aan consistent beleid en een betrouwbare overheid naar voren. Dat ondernemers daar behoefte aan hebben werd bekrachtigd door een opmerking vanuit de zaal. “Consistent beleid en handhaving daarvan is nog belangrijker dan de inhoud van het beleid. Ondernemers moeten weten waar ze aan toen zijn.”

Onderwijs 

Hoe kunnen meer jongeren kiezen voor techniek? Moet het volgende kabinet opleidingen in niet-prioritaire sectoren ontmoedigen? VVD-kandidaat Arend Kisteman zag daar wel iets in. “Het slaat nergens op dat we betalen voor opleidingen waarmee jongeren geen baan kunnen vinden.” Michelle Jagtenberg (D66), Maes van Lanschot (CDA) en Tjebbe van Oostenbruggen (NSC) toonden zich geen voorstander van ontmoedigingsbeleid. Jagtenberg (D66): “Het is aan de technieksector zelf om te laten zien hoe aantrekkelijk het werken in deze branche is.” Van Oostenbruggen zag een ander ‘probleem’: Het is gevaarlijk als de overheid gaat bepalen welke opleidingen wel of niet belangrijk zijn.” Van den Berg was het er niet mee eens. “De overheid betaalt, dus mag de overheid ook bepalen welke opleidingen het stimuleert. Daar komt bij dat een opleiding in de techniek veel duurder is dan bijvoorbeeld een kappersopleiding. Ik ben er dus ook voor dat we per opleiding bekijken hoeveel geld daarnaartoe gaat.” Een mogelijkheid om de techniek aantrekkelijk te maken voor jongeren is de toekenning van een stagevergoeding. Sjoukje van Oosterhout (GroenLinks-PvdA) is er wel voorstander van, net als CDA en NSC. Kisteman (VVD), noemt het weer een weinig doordacht plan. “De stagevergoeding is voor de ondernemer weer een extra kostenpost. Dat moet je niet willen.”

Aan het eind van het debat was het woord aan Mark Harbers, voorzitter van Techniek Nederland. Hij benadrukte nogmaals het belang van de technieksector. “Voor het oplossen van alle grote maatschappelijke vraagstukken – de energietransitie, de bereikbaarheid van onze steden, betaalbare zorg, mobiliteit en de arbeidsmarkt – is techniek onmisbaar.”

———————–

Disclaimer

Het Techniekdebat, georganiseerd door Techniek Nederland, vond vier weken voor de verkiezingen plaats. Op dat moment was natuurlijk niet te voorzien wat de uitslag zou worden, hoe de zetelverdeling er zou uitzien en wie van de kandidaat-Kamerleden wel of niet ook daadwerkelijk zitting gaat nemen in de Kamer of misschien wel in het kabinet. Toch blijft dit artikel relevant, omdat de vragen van ondernemers actueel blijven en vragen om een snelle kabinetsformatie. Dit artikel is geschreven op de dag voorafgaand aan het aanwijzen van een formateur die de onderhandelingen richting een nieuwe kabinet in goede banen moet leiden.