Nederlandse installateurs zijn koploper in BIM-gebruik, maar voor hoe lang nog?

Data en grafieken: USP Marketing Consultancy

Tekst: Pieter van den Berg – Serious Word Play

BIM is steeds belangrijker geworden in de Nederlandse bouwsector door de groeiende behoefte aan efficiënter samenwerken, kostenbeheersing en faalkostenreductie. Complexe projecten vragen om betere afstemming tussen partijen, wat met BIM mogelijk is via één gedeeld digitaal model. Daarnaast stimuleren duurzaamheidseisen en digitalisering de toepassing en vragen opdrachtgevers en de overheid steeds vaker om BIM.

Daardoor is het gebruik van BIM hier de afgelopen jaren rap gestegen en heeft Nederland in Europa zelfs een koppositie in BIM-gebruik. De overgrote meerderheid van de Nederlandse architecten werkt inmiddels met BIM. Ook aannemers zijn steeds beter bekend met BIM en vier op de tien Nederlandse aannemers zegt inmiddels al BIM toe te passen in hun projecten.

Elektro installateurs kunnen net als architecten en aannemers baat hebben bij het gebruiken van BIM als dat in hun projecten wordt toegepast. De vraag is in hoeverre installateurs aansluiten bij andere partijen in het bouwproces en BIM deel maken van hun gereedschap? Hoeveel installateurs gebruiken inmiddels BIM? Wat doen ze er mee? Voor welke producten gebruiken ze BIM? En hoe zal het gebruik van Building Information Modelling zich ontwikkelen in de Nederlandse installatiesector?

Die vragen staan centraal in dit artikel, dat gebaseerd is op informatie uit de European Electrical Installation Monitor, een continu onderzoek van USP Marketing Consultancy onder e-installateurs uit zeven landen (België, Duitsland, Engeland, Frankrijk, Polen, Nederland en Spanje). Ieder kwartaal verschijnt een monitor rapport waarvoor ruim 800 installateurs ondervraagd zijn over hun economische ontwikkelingen en over wisselende thema’s en trends, waaronder digitalisering en BIM-gebruik in de installatiesector.

Onder installateurs is Nederland ook Europees koploper in BIM-gebruik

Van alle Nederlandse installateurs die we voor dit onderzoek hebben geïnterviewd geeft driekwart aan dat ze weten wat BIM is. Het overige kwart is er niet mee bekend. Een kwart van alle Nederlandse installateurs zegt BIM niet alleen te kennen maar ook echt te gebruiken in hun projecten.

Vergeleken met installateurs in de andere onderzochte landen loopt Nederland daarmee ruim voorop in BIM-adoptie door installatiebedrijven. De Nederlandse installateurs worden gevolgd door de Duitse, van wie een vijfde al BIM toepast in hun projecten. In Frankrijk en Polen gebruikt ongeveer één op de zeven installateurs BIM. Helemaal onderaan de lijst staat Spanje, waar maar drie procent van de installatiebedrijven gebruikt maakt van BIM.

BIM-gebruik ligt hoger bij grotere installatiebedrijven

Evenals bij andere partijen in het bouwproces staat Nederland vergeleken met andere Europese landen dus bovenaan in BIM-gebruik onder installateurs. Maar vergeleken met de ruime meerderheid van de architecten en vier op de tien aannemers die in Nederland BIM gebruiken, blijven installateurs met een kwart die BIM daadwerkelijk toepassen wat achter. Wanneer we echter inzoomen op installatiebedrijven van verschillende grootte, wordt het beeld wat genuanceerder.

BIM wordt namelijk vaker gebruikt door grotere installatiebedrijven omdat zij vaker werken aan grote en complexe nieuwbouwprojecten waarin BIM meer de standaard is. Daarnaast hebben grotere bedrijven meer financiële mogelijkheden om te investeren in BIM-software, trainingen en specialistische kennis. Voor kleinere installateurs zijn deze investeringen vaak minder rendabel, omdat zij vaker betrokken zijn bij kleinere projecten of renovaties waarin BIM minder gebruikelijk is.

Installateurs gebruiken BIM vooral voor 3D-inzicht en coördinatie

BIM wordt dus vaker gebruikt door installatiebedrijven die bij grotere nieuwbouwprojecten betrokken zijn, maar welke functies van BIM gebruiken ze dan? Van de geïnterviewde installateurs gaf 33% aan dat ze BIM vooral gebruiken voor het visualiseren en animeren van installatiesystemen in 3D. Een kleiner deel (13%) geeft aan dat clashdetectie om vroegtijdig ontwerpfouten op te sporen en te lossen voor hen de belangrijkste functie van BIM is.

Deze functies helpen om ontwerpen inzichtelijk te maken, beter te communiceren met andere partijen en om het installatieproces efficiënter te laten verlopen en faalkosten te verlagen. Daarnaast wordt BIM ingezet voor het bepalen van hoeveelheden materiaal, apparatuur en manuren (17%), wat belangrijk is voor kostenramingen, planning en efficiënte uitvoering van projecten. Minder vaak wordt BIM gebruikt voor het maken en gebruiken van 2D-installatietekeningen (4%) en voor het uitwisselen van gestructureerde productinformatie (3%).

BIM is vooral belangrijk voor technische coördinatie

Dat BIM installateurs vooral helpt bij het ontwerpen, coördineren en efficiënt uitvoeren van installaties blijkt ook uit de soorten installatieproducten en materialen waarvoor ze BIM het meest toepassen. Ze gebruiken BIM namelijk het meest voor kabels en bedrading (30%) en elektrische leidingsystemen (28%). Deze producten vormen de basis van technische infrastructuren in gebouwen. Juist daarbij zorgt BIM voor meer overzicht, betere samenwerking met andere partijen en minder fouten en faalkosten.

Daarnaast wordt BIM toegepast voor verlichting en verlichtingsarmaturen (21%) en schakelaars en stopcontacten (20%). Met 10% wordt BIM minder vaak gebruikt voor elektrische behuizingen. De resultaten tonen dus dat BIM vooral waardevol is voor producten waarbij ruimtelijke afstemming en technische coördinatie belangrijk zijn in bouw- en installatieprojecten.

Opdrachtgevers zijn de belangrijkste bron van BIM-informatie

Om BIM te kunnen toepassen hebben installateurs naast software ook BIM informatie over het project en de producten die ze daarin gebruiken nodig. Een meerderheid van de installatiebedrijven die BIM gebruiken heeft daar zelf software voor in huis, maar waar halen ze de BIM-informatie voor een project vandaan? Opdrachtgevers zijn de meest genoemde bron van die BIM-data, wat ook benadrukt dat de vraag naar BIM vaak vanuit de klant komt.

Architecten en ontwerpers volgen met 20%, wat benadrukt dat BIM-data regelmatig al in de ontwerpfase wordt aangeleverd. Daarnaast halen installateurs BIM-objecten uit objectbibliotheken en BIM-platforms (17%) en uit databases van de groothandel (17%). Slechts 10% geeft aan zelf BIM-objecten te creëren. Installateurs maken dus vooral gebruik van bestaande externe bronnen in plaats van zelf content te ontwikkelen.

BIM-adoptie neemt af in Nederland

In het bovenstaande hebben we gezien dat BIM gebruik in Nederland hoog is vergeleken met andere Europese landen. Een kwart van de Nederlandse installatiebedrijven gebruikt BIM in hun projecten. Vooral onder grotere installatiebedrijven die vaker werken aan complexe nieuwbouwprojecten is het gebruik hoog. BIM wordt vooral ingezet voor 3D-visualisatie en coördinatie met andere partijen. De opdrachtgever is de voornaamste bron van BIM-data en vaak één van de drijvende krachten van BIM-gebruik onder installateurs.

De vraag is of die drijvende krachten er voor zorgen dat er nog meer installatiebedrijven met BIM gaan werken? Als we kijken naar de BIM plannen in verschillende landen, zien we dat ongeveer drie op de tien installatie bedrijven in Polen, België en Frankrijk plannen hebben om met BIM te gaan werken. Een kwart van de Poolse en Belgische installateurs wil dat zelfs binnen drie jaar al doen.

Onder Nederlandse installateurs ligt dat anders. Waar we aan het begin van dit artikel zagen dat Nederland koploper is in BIM-gebruik onder installateurs, staat het wat betreft toekomstige adoptie van BIM onderaan. Negen op de tien installatiebedrijven die nog geen BIM gebruiken hebben daar ook geen plannen voor, terwijl slechts twee procent wel concrete plannen heeft om met BIM te gaan werken.

Deze resultaten wijzen er op dat de groei van BIM-gebruik onder Nederlandse installateurs over zijn piek heen is. De meeste installateurs die er in hun projecten vraag en baat bij hebben, werken inmiddels al in BIM. Onder de overige installateurs is de behoefte aan BIM niet zo groot, zeker vergeleken met de andere landen. Als de plannen uit de tabel worden verwezenlijkt, kan het zomaar gebeuren dat over enkele jaren installateurs in Polen koploper zijn in BIM-gebruik.