Sex
Door de andere kant werd er gedacht dat we hier in Nederland allemaal voorzien van een bosje tulpen op onze klompen naar de roze buurt gaan om na gedane activiteiten nog even een coffeeshop in te duiken. Wat opviel tijdens deze zeer gezellige avond dat iedereen onze nationale trots te weten het Red Light District kent en we kunnen ons afvragen waardoor dit komt. Veel factoren zijn in deze branche belangrijk maar uiteraard wil ik me beperken tot het deel wat met licht en verlichten te maken heeft. Kijken we naar de uitgaansgelegenheden zoals een bar, restaurant, schouwburg en de voornoemde bedrijven dan zien we dat de belangrijkste producten wat deze bedrijven voeren sfeer en illusie zijn. Bij sfeer hebben we te maken met vele subjectieve factoren maar een aantal zijn te vertalen naar onderdelen voor een goed lichtontwerp. De hoeveelheid licht bijvoorbeeld is te kwantificeren in het aantal lux en een goede invalshoek kan zijn om relatief lage algemene verlichtingssterktes te gebruiken aangevuld met bepaalde zones die wat meer licht nodig hebben. De lichtkleur is belangrijk en bepaald in sterke mate of mensen de ruimte als prettig ervaren.
Hoe lager de kleurtemperatuur is, des te warmer wordt de omgeving beleefd. Bij het zakken van de kleurtemperatuur dient ook de verlichtingssterkte lager te worden anders komt het onnatuurlijk over. Gebruik bij een algemene verlichtingssterkte van 100lux bijvoorbeeld geen 4000K maar 2700K. Onder de 2700K wordt het rode aandeel dan groter en ziet de huid er steeds fraaier en sensueler uit, één van de redenen waarom dit wordt gebruikt om klanten binnen te krijgen. Zouden we in deze kamers een armatuur plaatsen met een kleurtemperatuur van 3000K dan zou de erotische illusie meteen verdwenen zijn. Overigens wordt de lamp met hoge rood aandeel ook door slagers gebruikt om zijn producten er beter te laten uitzien en de consument meer te laten uitgeven. Naast kleurtemperatuur is de kleurweergave van belang want als er bepaalde kleuren niet in het spectrum van de lichtbron zitten kunnen deze ook niet getoond worden. Wanneer je de nacht in een hotel doorbrengt en de volgende ochtend de badkamer in gaat waar een armatuur boven de spiegel is geplaatst voorzien van een oude TL-buis, voorzien van kleur 33, dan ben je niet blij. Want ook al sport je twee maal in de week en eet je erg gezond onder dit spectrum zie je er zeer beroerd uit wegens het zeer lage rood aandeel in deze lichtbron. Bespaar niet op de lichtbron en kies voor een minimale Ra van 90 in dit soort ruimtes. Naast de sfeer zijn er nog aspecten die met illusie te maken hebben zoals het optisch groter en hoger maken van een ruimte of diepte creëren op plaatsen waar dit onmogelijk lijkt. Ook met moderne regel technieken is veel mogelijk denk hierbij aan een plafond waarin de kleuren en intensiteiten subtiel veranderen of een dag- en nacht simulatie geprojecteerd op een plafond. Sfeer en illusie blijken elementen die moeilijk meetbaar zijn maar welke voor een grote mate verantwoordelijk zijn voor de kwaliteitsbeleving van een bezoeker. Reden genoeg om hier, ongeacht de branche, aandacht aan te besteden.
Berry van Egten
berry@lightingdesignacademy.org
