USP De digitale gereedschapskist van Installatiebedrijven

Data en grafieken: USP Marketing Consultancy
Tekst: Pieter van den Berg – Serious Word Play

Digitalisering is een belangrijke trend in de installatiewereld en neemt daar verschillende vormen aan. Zo bleek uit een artikel in de vorige uitgave van Elektropraktijk dat inmiddels een kwart van de Nederlandse elektro-installateurs werkt met Building Information Modelling (BIM). Met dit digitale model kunnen verschillende partijen samenwerken, wat bijdraagt aan een efficiënter bouwproces.

Maar BIM is slechts één van de vele digitale hulpmiddelen die installateurs tot hun beschikking hebben en bovendien een relatief gespecialiseerde toepassing. Wanneer we vragen naar het dagelijks gebruik van digitale hulpmiddelen voor installatieprojecten, blijkt dat maar liefst negen op de tien installatiebedrijven digitaal gereedschap gebruiken voor installatieprojecten. Digitalisering is daarmee breed doorgedrongen in de dagelijkse praktijk.

De hoogste tijd dus om meer inzicht te krijgen in de digitale gereedschapskist van installatiebedrijven. In dit artikel onderzoeken we welke software, apps en digitale platformen installatiebedrijven tegenwoordig gebruiken. Ook kijken we naar de dagelijkse werkzaamheden waarvoor deze digitale hulpmiddelen worden ingezet en welke rol ze spelen in de praktijk.

Die vragen staan centraal in dit artikel, dat gebaseerd is op informatie uit de European Electrical Installation Monitor, een continu onderzoek van USP Marketing Consultancy onder e-installateurs uit zeven landen (België, Duitsland, Engeland, Frankrijk, Polen, Nederland en Spanje). Ieder kwartaal verschijnt een monitor rapport waarvoor ruim 800 installateurs ondervraagd zijn over hun economische ontwikkelingen en over wisselende thema’s en trends, waaronder koopgedrag, duurzaamheid, mediagebruik, digitalisering, automatisering en prefabricatie in de installatiemarkt.

Digitale hulpmiddelen stevig verankerd in de dagelijkse praktijk van installatiebedrijven

Om inzicht te krijgen in de digitale gereedschapskist van installatiebedrijven, is installateurs gevraagd dagelijks gebruikte hulpmiddelen te selecteren uit een lijst met digitale hulpmiddelen voor processen in installatieprojecten. Slechts 10% geeft aan geen digitale hulpmiddelen te gebruiken en 2% weet het niet. Dit betekent dat bijna negen op de tien geïnterviewde installatiebedrijven dagelijks gebruikmaken van één of meerdere digitale hulpmiddelen. Digitalisering blijkt daarmee duidelijk onderdeel van de dagelijkse praktijk.

Berekeningstools zijn met 55% de meest gebruikte digitale hulpmiddelen. Ontwerp- of planningshulpmiddelen en commerciële of offertetools volgen met respectievelijk 54% en 52%. Daarmee worden digitale toepassingen vooral ingezet bij werkzaamheden rondom de technische voorbereiding en uitvoering van projecten, maar ook bij het opstellen van offertes en het commerciële proces. De verschillen tussen deze drie toepassingen zijn minimaal.

Voor andere vormen van bedrijfsvoering ligt het gebruik lager. Digitale hulpmiddelen voor inventaris- en voorraadbeheer worden door 34% van de installatiebedrijven gebruikt, terwijl 32% digitale projectmanagementtools inzet. Daarnaast noemt 21% andere digitale hulpmiddelen die niet in de lijst stonden. Hoewel digitale hulpmiddelen dus breed worden toegepast, ligt de nadruk vooral op technische en commerciële processen. Voor voorraadbeheer en projectmanagement is de digitalisering nog minder ver doorgevoerd.

Nederland zit in de digitale voorhoede van Europese installateurs

Met slechts 10% van de installateurs die aangeeft helemaal geen digitale tools te gebruiken voor installatieprojecten, behoren Nederlandse installatiebedrijven tot de kopgroep als het gaat om het dagelijks gebruik van digitale hulpmiddelen. Alleen in Duitsland ligt het aandeel dat helemaal geen van de digitale hulpmiddelen voor installatieprojecten gebruikt nog lager: 6%, tegenover 10% in Nederland.

In Polen en Spanje ligt het gebruik van digitale hulpmiddelen lager dan in Nederland en Duitsland. Toch maakt ook daar een ruime meerderheid van de installateurs dagelijks gebruik van één of meerdere van de aangegeven digitale tools. Ongeveer driekwart van de installateurs in beide landen geeft aan digitale hulpmiddelen in de dagelijkse werkzaamheden toe te passen. Digitalisering is daarmee in alle onderzochte landen breed aanwezig, al spannen Nederland en Duitsland hier wel de kroon.

Nederlandse installateurs zetten berekeningstools breed, maar gericht in

Berekeningstools zijn het meest genoemde digitale hulpmiddel bij dagelijkse werkzaamheden voor installatieprojecten. Omdat deze tools voor uiteenlopende doeleinden kunnen worden ingezet, is verder doorgevraagd naar de specifieke toepassingen. Zo ontstaat inzicht in welke soorten berekeningen Nederlandse installatiebedrijven in de praktijk uitvoeren met digitale rekenhulpmiddelen.

Nederlandse installatiebedrijven gebruiken berekeningstools vooral voor het bepalen van afmetingen en het selecteren van kabels, stroomonderbrekers en andere componenten. Dit wordt door 54% genoemd. Daarnaast gebruikt 34% digitale berekeningstools voor het berekenen van elektrische belastingen of capaciteit. Voor het inschatten van energieverbruik en prestaties en voor kostenberekeningen geldt beide een aandeel van 16%.

Andere toepassingen worden minder vaak genoemd. Zo gebruikt 13% berekeningstools voor het opstellen van technische documentatie of rapporten en 9% voor elektrotechnisch ontwerp en engineering. Veiligheidsmaatregelen worden door 5% genoemd en 4% gebruikt digitale berekeningstools om te controleren of aan normen wordt voldaan. De nadruk ligt daarmee vooral op praktische technische berekeningen.

Digitale toepassingen ondersteunen uiteenlopende werkzaamheden

De bovenstaande resultaten laten vooral zien welke digitale oplossingen installatiebedrijven gebruiken ter ondersteuning van installatieprojecten. Digitale hulpmiddelen spelen echter ook bij andere onderdelen van de bedrijfsvoering een rol. Om hier meer inzicht in te krijgen, is installateurs ook gevraagd om uit een selectie werkzaamheden te kiezen voor welke taken zij software, apps of online platforms inzetten.

De meeste installatiebedrijven gebruiken professionele software, apps of online platforms voor het bestellen van producten via groothandelsplatforms (76%). Ook facturering en administratie worden veelvuldig digitaal uitgevoerd (70%). Dit laat zien dat digitale hulpmiddelen vooral worden ingezet voor ondersteunende en administratieve werkzaamheden binnen installatiebedrijven.

Voor klant- en productgerichte taken wordt digitale ondersteuning eveneens regelmatig gebruikt. Zo maakt 51% gebruik van online ondersteunings- of serviceportalen van fabrikanten. Daarnaast gebruikt 44% digitale middelen om producten of prijzen online te vergelijken. Installatiehandleidingen, tutorials of opleidingsplatforms worden door 42% van de installatiebedrijven gebruikt. Werkplanning of roostering gebeurt bij 40% van de installatiebedrijven met professionele software, apps of online platforms. 

Wanneer we vragen naar meer algemene taken in de bedrijfsvoering van installatiebedrijven blijkt dus dat digitale toepassingen breed geïntegreerd in verschillende dagelijkse werkzaamheden. Ook blijkt hier weer dat het gebruik van digitaal gereedschap vrijwel overal de praktijk is, aangezien slechts 4% van de installateurs aangeeft helemaal geen digitale hulpmiddelen te gebruiken voor de voorgelegde taken. 

Conclusie: de digitale gereedschapskist van installateurs is goed gevuld

Digitalisering is inmiddels dus stevig verankerd in de dagelijkse praktijk van Nederlandse installatiebedrijven. Bijna negen op de tien installateurs gebruiken dagelijks één of meerdere digitale hulpmiddelen voor installatieprojecten. Daarmee behoort Nederland, samen met Duitsland, tot de Europese koplopers. Digitale toepassingen zijn echter niet overal in dezelfde mate ingeburgerd. Het gebruik concentreert zich vooral rond technische voorbereiding, uitvoering en commerciële werkzaamheden voor installatieprojecten.

Berekeningstools vormen het meest gebruikte digitale gereedschap en worden vooral ingezet voor praktische technische vraagstukken, zoals het bepalen van afmetingen en het selecteren van componenten. Ook ontwerp-, plannings- en offertetools worden door meer dan de helft van de installatiebedrijven gebruikt. Voor voorraadbeheer en projectmanagement ligt het gebruik duidelijk lager, wat erop wijst dat verdere digitalisering binnen deze processen nog mogelijk is.

Tegelijkertijd blijkt dat digitaal gereedschap een bredere rol speelt dan alleen bij installatieprojecten. Het bestellen van producten, facturering en administratie worden in ruime meerderheid digitaal ondersteund. Ook fabrikantenportalen, online prijsvergelijking, opleidingsplatforms en planningstools maken deel uit van de dagelijkse bedrijfsvoering. Digitalisering is daarmee geen op zichzelf staande ontwikkeling, maar een integraal onderdeel van het werk. De digitale gereedschapskist van installatiebedrijven is inmiddels dus breed gevuld, waarbij vooral praktische en direct toepasbare toepassingen hun weg naar de dagelijkse praktijk hebben gevonden.